نقش سپاه در اقتصاد ایران؛ سپاه تاجران انقلاب اسلامی

شاید روزی که خمینی دستور تاسیس سپاه پاسداران را صادر کرد، هیچ کس فکرش را هم نمی کرد این نهاد که هدف از شکل گیری آن دفاع از انقلاب بود بعد از سی سال به بزرگترین نهاد اقتصادی و سیاسی کشور تبدیل شود و حضورش در همه عرصه های تولید ثروت به سیطره سیاسی…

بر جنبه های مختلف بیانجامد.

سپاه پاسداران انقلاب اسلامی از سال ۱۳۵۷  تاکنون تغيرات ساختاری زيادی داشته است و از حالت نظامی و امنيتی و حتی ارزشی، به بزرگترين و قدرتمند ترين رانت خوار اقتصادی تبديل شده است و چنان ثروتی اندوخته است که برای حفظ منافعش در انتخابات ریاست جمهوری هم دخالت می کند و به قیمت کودتا حاضر به از دست دادن آن نیست.
چنانکه روزنامه گاردین سال گذشته در گزارشی نوشت:» هر چند تخمین مقدار ثروت سپاه غیر ممکن به نظر می رسد، برآورد تحلیلگران غربی در حدود یک سوم تا دو سوم کل تولید ناخالص داخلی است. این مقدار معادل ده‌ها میلیارد دلار است.»

این نفوذ و امتیازگیری سپاه بعد از پایان جنگ ایران و عراق آغاز شد و در این سالها با حمایت از جناح های تندرو و اصول گرا نه تنها خط مشی و طرز فکر خود را نشان داد بلکه زمینه ای فراهم کرد تا با رئیس جمهور شدن احمدی نژاد در دوره گذشته امتیازهای بیشتری از او بگیرد و قدرت اقتصادی خود را بیشتر کند.
اکنون سپاه پاسداران با داشتن دو قرارگاه اصلی (با زمینه اقتصادی و فنی) به نام های قرارگاه بازسازی و قرارگاه خاتم الانبياء به عنوان دو بازوی مهندسی خود سهم بسیار زیادی در بیشتر پروژه های اقتصادی و به ویژه قراردادهای نفتی دارد و همچنان به دنبال وسعت بخشیدن به سیطره اقتصادی و در نهایت سیاسی خود است.
قرارگاه سازندگی خاتم الانبیاء بعد از آغاز ریاست جمهوری محمود احمدی نژاد فعالیت های خود را از ساخت راه و سد سازی که از سال های بعد از جنگ هشت ساله با عراق آغاز کرده بود، به نفت گسترش داد و پروژه های بسیاری را با کمک و رانت دولت در اختیار گرفت. این نهاد وابسته به سپاه، بعد از انتخابات جنجال برانگیز سال گذشته، و در حالی که سپاه نقش تعیین کننده در مقابله با معترضان به تقلب در آن بر عهده داشت، دخالت های خود را در بخش اقتصادی گسترش داد.

چنانکه سال گذشته شرکت نفت و گاز پارس، مجری بزرگترین میدان گازی ایران، اجرای پنج فاز توسعه این میدان را به قرارگاه سازندگی خاتم الانبیا وابسته به سپاه پاسداران واگذار کرد.
واگذاری همزمان توسعه پنج فاز میدان گازی پارس جنوبی به قرارگاه خاتم الانبیا وابسته به سپاه پاسداران ایران، قدرت سیاسی، مالی این نهاد نظامی را عیان کرد و نشان داد که دولت می تواند بدون برگزاری مناقصه، پروژه های بزرگ نفتی را به این مجموعه بی تجربه و غیر متخصص واگذار کند. برای اجرای برخی از این پروژه ها وزارت نفت سال ها با شرکت های بین المللی مذاکره کرده بود اما به دلیل نحوه اجرای قراردادهای بیع متقابل که چندان مورد وثوق شرکت های سرمایه گذار خارجی نیست اغلب این پروژها متوقف ماند. سپاه اما توانست با تحمیل شیوه جدید قرارداد به شکل مشارکت در تولید هم نفوذ خود را در نفت گسترش دهد و هم بر سود حاصل از این قراردادها برای خود بیفزاید. پروژه هایی که اکنون با گذشت چند ماه یا چند سال از واگذاری آنها به سپاه، در نتیجه غیر متخصص بودن این نهاد اغلب متوقف و به تعطیلی کشیده شده یا اینکه سرعت پیشرفت آن بسیار کمتر از زمان وعده داده شده است و توجیه اقتصادی خود را از دست داده است.

همزمان با این اقدام، نورالدین شهنازی زاده،معاون وزیر نفت از واگذاری ساخت سه خط لوله نفتی در مجموع به طول یکهزار و ۸۱۰  کیلومتر به قرارگاه خاتم الانبیا خبر داد و گفت: ارزش این قرارداد نفتی حدود ۸۵۰  میلیون دلار برآورد می شود.
قدم گذاشتن در پارس جنوبی که بزرگترین پروژه نفت و گاز ایران است، برای قرارگاه وابسته به سپاه فرصتی استثنایی فراهم کرد. اگر همین پنج سال پیش بحث بر سر واگذاری دو فاز (۱۵ و ۱۶) پارس جنوبی به قرار گاه خاتم الانبیا در میان بود اکنون نه تنها در دست سپاه است بلکه این مجموعه همزمان مذاکرات چند فاز را پیش می برد.
فازهای ۲۲، ۲۳ و ۲۴ پارس جنوبی که دو سال پیش در ازای همکاری برای انتقال گاز ایران به اروپا، به کشور همسایه ترکیه واگذار شده بود، حالا به صورت اختصاصی نصیب قرارگاه خاتم الانبیا شده است؛ این نهاد وابسته به سپاه در فازهای ۱۳ و ۱۴ نیز با همکاری شرکت ملی حفاری و شرکت مهندسی و ساخت تاسیسات دریایی مشارکت خواهد داشت در حالی که بسیاری از پروژه های قبلی را به ویرانی کشانده و حتی در یکی از فازهای پارس جنوبی سابقه «اشتباه در محل حفاری» را نیز در کارنامه خود ثبت کرده است.
اما نقش خاتم الانبیاء در توسعه میدان گازی پارس جنوبی خلاصه نمی شود. آنها یک سال بعد از انتخابات سال ۸۴  قرارداد یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلاری انتقال گاز را از وزارت نفت گرفتند و از آن زمان حضورشان در صنعت نفت شکل دیگری گرفت. به طوری که اکنون ساخت بخشی از خط لوله دهم سراسری به طول ۱۷۵ کیلومتر، خط لوله دوم خرم آباد به طول ۱۶۹ کیلومتر، خط لوله طرح توسعه میدان گازی بوشهر به طول ۹۲ کیلومتر، خط لوله زیر دریایی کیش به طول ۱۷کیلومتر و ساخت دو ایستگاه تقویت فشار گاز، ساخت خط لوله ۶۰۰ کیلومتری اهواز تا دهگلان کردستان، طرح توسعه فاز دوم پالایشگاه گاز ایلام، توسعه میدان نفتی سوسنگرد، خط لوله نفت یک هزار و ۸۱۰ کیلومتری نکا در شمال به جاسک در جنوب ایران به ارزش سه میلیارد دلار از جمله پروژه های نفتی است که سپاه پاسداران عهده دار انجام آن است.
در پنج سال گذشته و به ویژه بعد از انتخابات ریاست جمهوری سال ۸۸  با ناامن شدن فضای سیاسی ایران و بعد از آن اعمال تحریم های بین المللی رفته رفته همچنان که حضورمعتبر ترين کمپانی های اروپايی و ژاپنی در طرح های نفت و گاز ايران به پايين ترين سطح در سی سال گذشته رسيد، نهاد های وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، به ويژه قرار گاه سازندگی خاتم الانبيا، حضور خود را در اين طرح ها افزايش دادند.
هرچند به نظر می رسد حضور گسترده سپاه در فعالیت های اقتصادی و عمرانی، می تواند پیمانکاران داخلی و شرکت های خصوصی ایران را که در اجرای برنامه های عمرانی محدود و کوچکتر مشارکت دارند با مشکل مواجه کند اما سرلشکر رحیم صفوی فرمانده وقت سپاه پاسداران در زمان امضای قرارداد خط لوله انتقال گاز از عسلویه به ایرانشهر در پاسخ به انتقادها گفته بود: «ما سود طلب و تاجر نیستیم و اگر درآمدی هم حاصل شود در جهت دفاع از مملکت است.»
اما مرور دوباره اساسنامه تشکیل سپاه و نفوذ این نهاد در اقتصاد و سیاست و حتی خارج از مرزهای ایران به شکل حمايت مالی و نظامی گروهای مسلح حزب الله لبنان و حماس تا گروه های شيعه عراق و نفوذ اطلاعاتی و نظامی سپاه قدس در کشورهای همسایه ایران و حتی آفریقا، ساختار و وضعیت کنونی این نهاد را از آنچه در ابتدا بود فرسنگ ها دور نشان می دهد.

Advertisements

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

تقویم

دسامبر 2010
د س چ پ ج ش ی
    ژانویه »
 12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

برای مشترک شدن در این وب‌نوشت از راه رایانامه و دریافت آگاه‌سازی درباره‌ی نوشته‌های تازه، رایانشانی خود را وارد نمایید.

به 28 مشترک دیگر بپیوندید

دسته‌ها

Blog Stats

  • 127,922 hits
%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: